Genootschapsverzamelingen
Het graf van een Goese burgemeester in Duitsland voor Zeeland te Goes.
Frans Vos
was van 1972 tot 1979
rector van het
In de Zelandia 11lustrata bevindt zich een merk
waardige prent van het grafmonument van
mr. LP. van de Spiegel, voormalig burgemeester
van Goes en de laatste raadpensionaris van
Holland en Zeeland. Naar hem is de Van de
Spiegelstraat in Goes vernoemd. Op de tekening
zien we een door een smeedijzeren hek om
geven obelisk, gelegen aan de rand van een
dennenbosje en aan de voet van een afgeplatte
heuvel. Boven op de heuvel lijken een aantal
grafzerken te staan. Dit grafmonument bevindt
zich in Lingen aan de Eems, ongeveer twintig
kilometer ten oosten van Coevorden. In 1975
heb ik met de heer F. van Dijk (1896-1984),
voormalig leraar geschiedenis aan het Christe
lijk Lyceum voor Zeeland te Goes (nu Buys
Ballot College) een bezoek gebracht aan Lingen.
In het voorjaar van 2002 heb ik de begraaf
plaats aldaar nogmaals bezocht en enkele foto's
van de obelisk gemaakt. Het opschrift vermeldt:
'Laurentius Petrus van de Spiegel
Natus 19. Januar 1737
Denatus 7. Mai 1800.'
Het bescheiden monument ligt verscholen achter
heesters en bomen, omringd door andere graven
en grafstenen. Vergeleken met de ingang van
het kerkhof ligt het graf iets lager, in de
richting van het huidige Dortmund-Eemskanaal.
In werkelijkheid is er echter geen heuvel te
bekennen. En waarom ligt de laatste rustplaats
van een Goese burgemeester in Duitsland?
Was er in de achttiende eeuw wel sprake van een
heuvel op de begraafplaats van Lingen? Ik ben
van mening dat wij hier te maken hebben met de
vrijheid van de maker van de prent om zijn
onderwerp in een door hem of haar zelf gekozen
omgeving te plaatsen. In 1975 hebben we onder
leiding van de toenmalige stadsarchivaris, de
heer Tenfelde, geprobeerd te achterhalen welke
reden de tekenaar gehad zou kunnen hebben
om zo'n groot hoogteverschil in het terrein weer
te geven. De heer Tenfelde was van mening dat
de tekening gezien moet worden als uiting van
een geromantiseerde vormgeving, die past in het
begin van de negentiende eeuw. Vermeldens
waard is wat de maker onder de tekening heeft
geschreven:
'Begraafplaats van Mr. Laurens Pieter van de Spiegel,
in leven Raadpensionaris en Groot Zegel
Bewaarder van Holland en West Friesland,
Gebooren te Middelburg den 19 january 1737.
Overleeden te Lingen den 7 Mei 1800.'
Waarom kwam van de Spiegel naar Lingen?
Het stadje was van 1551 tot 1702 Nederlands.
Het behoorde met onderbrekingen tot het Huis
van Oranje. Van grote betekenis voor de positie
van de Nederlandse taal was de oprichting van
het Gymnasium lllustre, ook wel 'Hohe Schule',
in 1679. Toen in de strenge winter 1795-1796
de Fransen de Republiek der Zeven Verenigde
Nederlanden overrompelden, waren al veel
aanhangers van de Oranjes naar Duitsland ver
trokken. Van de Spiegel dacht aanvankelijk
onder de gegeven politieke omstandigheden in
's-Gravenhage een teruggetrokken leven te
kunnen leiden. Hij had daaraan ook behoefte,
omdat hij door ziekte zeer verzwakt was. Enkele
fanatieke anti-orangisten echter gaven als hun
mening te kennen dat hij en zijn medestanders,
waaronder Bentinck, gevangen gezet moesten
worden. Dat gebeurde inderdaad op 5 februari
1796. Zij brachten als gevangenen enige tijd
door in Huis ten Bosch. Van de Spiegel verlangde
een regulier proces, waarin hij het recht zou
hebben zich te verdedigen. Dit werd hem toe-
Genootschapsverzamelingen
69